Poelenplan Rodeland

Op dinsdag 10 mei 2022 stelde de provincie Oost-Vlaanderen in Moortsele een poelenplan voor om in Oosterzele, Melle en Gavere meer plaats te voorzien voor amfibieën, libellen en (water)planten. Het zijn ware hotspots voor biodiversiteit.

Het provinciebestuur bestelde daarom in 2021 het Poelenplan Rodeland bij Natuurpunt Studie. Dit rapport brengt de actuele aanwezigheid van amfibieën in kaart op het grondgebied van Gavere, Melle en Oosterzele. Het rapport is een bruikbaar instrument voor het optimaal beheer van 30 bestaande poelen. Ook worden 30 extra locaties gesuggereerd die geschikt zijn om nieuwe poelen aan te leggen.

In de studie worden ook 6 poelen uit Landskouter toegelicht en nog ’s 3 nieuw aan te leggen poelen uit ons dorp voorgesteld.

Klik op de foto om het poelenplan te raadplegen

Een poel is een ondiepe omsloten kom in het landschap met stilstaand oppervlaktewater. Poelen brengen variatie in een terrein, hetgeen verscheidenheid aan planten- en diersoorten oplevert. Net als knotrijen zijn poelen typische elementen in het Oost-Vlaamse landschap. Ook al nemen poelen maar een kleine oppervlakte in, toch verdwijnen ze uit ons landschap.

“In dit poelenplan wordt de basis gelegd voor een veerkrachtige en sterke aanwezigheid van talrijke amfibieën in de drie Oost-Vlaamse gemeenten. Dit poelenplan is één van de bijdragen van Provincie Oost-Vlaanderen als actieve partner in het landschapsproject Rodeland. Het poelenplan is een mooi voorbeeld van onze inzet als Provincie voor gebiedsgericht natuurbeleid en het bevorderen en beschermen van onze prioritaire soorten. Samen met de betrokken eigenaars, andere overheden, de regionale landschappen en natuurverenigingen actief in Rodeland, willen we met dit plan een boost geven aan de biodiversiteit.”

gedeputeerde Riet Gillis, bevoegd voor Natuur

De vinpootsalamander (foto Brecht Alderweireldt)

Bijzondere amfibiesoorten

In opdracht van het provinciebestuur onderzocht Natuurpunt Studie in 2021 30 bestaande poelen in Gavere, Melle en Oosterzele, binnen de perimeter van het landschapsproject Rodeland. Op verschillende tijdstippen werden de 30 poelen, evenwichtig verspreid over het studiegebied, bemonsterd met fuiken en schepnet. Deze waarnemingen gebeurden op zicht of op geluid, in verschillende levensstadia en zowel overdag als ’s nachts. Deze geïnventariseerde waarnemingen vormen de wetenschappelijke basis van dit praktische rapport.

“In totaal hebben we zeven soorten amfibieën vastgesteld: alpenwatersalamander, vinpootsalamander, kleine watersalamander, gewone pad, bruine kikker, bastaardkikker en de exotische meerkikker. Vooral de talrijke aanwezigheid van de vinpootsalamander is positief. Dit is een belangrijke soort voor de provincie Oost-Vlaanderen, waardoor vol wordt ingezet op het versterken van de bestaande populaties.”

Dominique Verbelen, onderzoeker Natuurpunt Studie

Voor de kleine watersalamander worden heel wat initiatieven genomen om het leefgebied van deze soort te versterken. Dit is immers een ambassadeursoort voor intacte kleinschalige landschappen met een hoge dichtheid aan houtkanten, knotwilgenrijen, struweelbosjes, rommelhoekjes, hooilanden en poelen.

Verslag van AVS over de voorstelling van het poelenplan van de provincie aan het Erfgoedhuis in Moortsele

Ambitieus poelenplan van Merelbeke uit 2005 als inspirerend voorbeeld

De drie gemeenten uit deze studie, Gavere, Melle en Oosterzele, maken net als buurgemeente Merelbeke, deel uit van Rodeland. Dit is een landschapsproject met 20 samenwerkende partners, waaronder Provincie Oost-Vlaanderen. Eén van de 14 doelstellingen van het Rodelandproject is het uitwerken van maatregelen voor het herstel, behoud, versterking en uitbreiding van de leefgebieden van Europees beschermde soorten.

Reeds in 2005 liet het lokaal bestuur van Merelbeke een ambitieus poelenplan voor hun grondgebied opmaken. Sindsdien zijn in Merelbeke 63 nieuwe poelen aangelegd en zijn de salamanderpopulaties er sterk op vooruit gegaan. Het grootste succes werd geboekt met de kamsalamander: deze soort werd in 2004 slechts in drie poelen (en in lage aantallen) aangetroffen. In 2021 werd deze Rode Lijst‐soort in maar liefst 16 poelen aangetroffen en ook het aantal exemplaren dat in elk van deze locaties werd geregistreerd, is aanzienlijk toegenomen.

Voor het provinciebestuur Oost‐Vlaanderen is het Merelbeekse poelenplan een succesvol voorbeeld dat absoluut navolging verdiende. Met haar gebiedsgericht natuurbeleid zet de Provincie o.a. in op het stimuleren van biodiversiteit, het beschermen van provinciaal prioritaire soorten, het creëren van natuurverbindingen, het creëren van klimaatbuffers zoals bos en natte natuur.

Vrijwillig in actie voor bestaande en nieuwe poelen

Omdat ze uit het landschap verdwijnen, stelt het poelenplan Rodeland ook 30 geschikte locaties voor om nieuwe poelen aan te leggen. Deze voorstellen houden geen enkele verplichting in naar de betreffende grondeigenaars en/of beheerders. De aanleg van nieuwe poelen zal enkel gebeuren op vrijwillige basis.

Aanleg en goed onderhoud van poelen is essentieel. Zonder goed beheer groeit een poel vanzelf weer dicht.

Poelen zijn veelzijdig: ze kunnen dienen als groeiplaats voor water-, moeras- en oeverplanten, als leefgebied voor amfibieën, als leefgebied voor insecten zoals libellen, maar ook als drinkplaats voor vogels en zoogdieren.

Poelen kwamen vroeger frequent in het landschap voor, o.a. als drinkplaats voor vee. Net als knotbomen, heggen of houtkanten verliezen poelen grotendeels hun functies in de moderne agro-industrie. Ook de instroom van meststoffen en pesticiden uit aangrenzende intensief beheerde percelen is voor poelen nefast, net als drainagetechnieken en verdroging als gevolg van de klimaatverandering.

Share Button

Subsidies voor amfibietunnels

Het landschapsproject Rodeland in de gemeenten Gavere, Melle, Merelbeke en Oosterzele schakelt een versnelling hoger. Minister van Natuur Zuhal Demir keurde er 2 natuurherstelprojecten goed: optimalisatiewerken voor een vleermuizenkolonie in Vurste en amfibietunnels in Landskouter.

Vleermuizen in de kerk van Vurste

De projectsubsidie soorten rond de vleermuizenkolonie werd ingediend door Regionaal Landschap Vlaamse Ardennen in samenwerking met Vespertillio vzw en de Kerkfabriek. De zolder van de kerk van Vurste wordt verder ingericht voor de kraamkolonie. Hierbij worden onder andere nissen hersteld, kabelgaten afgesloten en invliegopeningen geoptimaliseerd. Dit project kadert in een ruimer project waarbij ook de kerken van Eine, Lede, Lozer en Mullem worden ingericht. Vleermuizen zijn Europees beschermd en veel soorten zijn bedreigd of achteruitgaand. Kerkzolders vormen sleutelplaatsen omdat de jongen van een reeks soorten daar geboren en grootgebracht worden.
Het subsidiebedrag voor de kerk van Vurste bedraagt 8.313 euro.

De jaarlijkse paddentrek in Landskouter: weldra geen oversteek, wel tunnels onder de steenweg

Amfibietunnels Landskouter

De projectsubsidie voor de amfibietunnels onder de Landskoutersesteenweg aan de kruising met de Uilhoek/Lembergestraat werd ingediend door de gemeenten Merelbeke en Oosterzele in samenwerking met Natuurpunt Oosterzele. De amfibietunnels worden geplaatst bij de heraanleg van de Landskoutersesteenweg (n.a.v. het scheiden van de rioleringen) op een plek waar de lokale Natuurpuntafdeling samen met de gemeente Oosterzele al jaren een overzetactie voor amfibieën organiseert in het vroege voorjaar. De tunnels zullen zorgen voor een veilige doortocht voor diverse soorten zoals gewone pad, bruine kikker en 4 salamandersoorten (kleine water-, vinpoot-, alpenwater- en kamsalamander). Op deze wijze wordt een verbinding gecreëerd tussen het Natuurreservaat Gondebeekvallei en de percelen van het ILVO naar de stroomopwaarts gelegen Driesbeekvallei. Het subsidiebedrag bedraagt voor 5 tunnels en geleidingswanden 54.885 euro.

Rodelandproject

Rodeland is een landschapsproject op het grondgebied van de gemeenten Gavere, Melle, Merelbeke en Oosterzele.

Overheden, natuur- en landbouworganisaties en onderzoeksinstellingen werken er samen om het landschap rond de Makegemse bossen, het Gentbos, het Aelmoeseneiebos en de beekvalleien van de Gondebeek, de Driesbeek en de Molenbeek te versterken en verder te ontwikkelen.

Share Button

Ontdek Rodeland op de fiets

Voorstelling landschapsproject en fietsparcours

Op donderdag 1 oktober 2020, stelden Oost-Vlaams Gouverneur Carina Van Cauter, gedeputeerde Riet Gillis en Wim Smits van Natuur en Bos het landschapsproject Rodeland en het tijdelijk fietsparcours ‘Ontdek Rodeland op de fiets!’ voor.

Landschapsproject Rodeland

Rodeland is een landschapsproject op het grondgebied van de Oost-Vlaamse gemeenten Gavere, Melle, Merelbeke en Oosterzele. Het project ging officieel van start op 5 juli 2019 met de ondertekening van de samenwerkingsovereenkomst.

Overheden, natuur- en landbouworganisaties, en onderzoeksinstellingen werken samen om het landschap rond de Makegemse bossen, het Gentbos, het Aelmoeseneiebos en de beekvalleien van de Gondebeek, de Driesbeek en de Molenbeek te versterken en verder te ontwikkelen.

“Door het brede samenwerkingsverband met 20 partners worden de sterktes van elke partner optimaal benut.”

gouverneur Carina Van Cauter, voorzitter van het partnerschap

Met terreinacties willen de partners de komende jaren samen bouwen aan een soortenrijk natuur- en landbouwlandschap waar veel plant- en diersoorten zich thuis voelen. Bos- en natuurherstel, verbrede landbouw, routes voor zachte recreatie, integraal waterbeheer, erfgoed en onderzoek, … zullen in de kijker staan. En voor de inwoners wordt Rodeland een plek waar het fijn is om te genieten, te werken en tot rust te komen.

“Vanuit de Provincie brengen we expertise in op vlak van o.a. natuurontwikkeling, waterbeleid, landbouw en fietsmobiliteit. Er zijn recent al enkele ingrepen gerealiseerd die meteen zeer goed inhaken op de doelstellingen van Rodeland. Ik denk aan de heraanleg van de waterdoorlatende parking aan het Gentbos in Merelbeke, de aanleg van het Veerkrachtpad in het bosgebied van domein Borgwal in Gavere en de realisatie van de fietssnelweg langs de spoorlijn L122 (Melle-Geraardsbergen) in Moortsele en tussen Moortsele en Scheldewindeke.”

gedeputeerde Riet Gillis, bevoegd voor Natuur, Klimaat en Mobiliteit

Ontdek Rodeland op de fiets!

Om inwoners en geïnteresseerden te laten kennismaken met het Rodelandproject en de mogelijke terreinacties in de vier gemeenten, is een fietsparcours door het gebied uitgestippeld.

Het fietsparcours van 40 km voert je op een onderhoudende manier door de vier gemeenten. Je kan om het even waar op de route starten en het lusvormig parcours ook inkorten.

Onderweg kom je langs 14 stopplaatsen, waar tussen 1 en 31 oktober infoborden staan. Zo kom je meer te weten over amfibieënpoelen, trage wegen met knoestige knotwilgen, lekkere en lokale landbouwproducten, waardevol Natura 2000-gebied, nieuwe bebossingsprojecten, militair erfgoed, …

de 40 km lange fietstocht met 14 stopplaatsen start in Lemberge (Gentbos) en loopt dan zuidwaarts tot in Vurste. Nadien gaat het terug noordwaarts langs o.a. Moortsele, Landskouter en Gijzenzele. Je kan een .pdf of .gpx van het parcours downloaden op rodeland.be

Tussen 1 en 31 oktober kunnen inwoners van de vier gemeenten onderweg ook deelnemen aan de Rodelandwedstrijd. Ze maken daarbij kans op waardebonnen bij korteketenbedrijven in de regio.

“Via deze waardebonnen voor lokale hoeveproducten geven we de producenten een duwtje in  de rug en kunnen inwoners kennismaken met de ‘lekker lokale’ producten van het platteland in deze regio.”

gedeputeerde Leentje Grillaert, bevoegd voor Landbouw en Middenstand

Deelnemers fietsen het parcours individueel of in kleine groep. Het parcours en het wedstrijdformulier zijn downloadbaar via www.rodeland.be of af te halen in de bibliotheken van Gavere, Melle, Merelbeke en Oosterzele.

Share Button