De Landskouterse verzetskern van het Geheim Leger ’40-’44 (deel 1)

Op 22 mei 1940 trokken een aantal Duitse regimenten via de Aalmoezenijestraat richting Vurste om daar te strijd verder te zetten. De slag om Gijzenzele was net gestreden en het was een kwestie van tijd voor het Belgische leger de wapens neerlegde. Na de capitulatie op 28 mei kwam België definitief onder Duits militair bestuur te staan en begon een lange bezettingsperiode. Een klein deel van de Belgische bevolking accepteerde dit echter niet en wou de Duitse bezetter tegenwerken: het verzet was geboren. Ook sommige inwoners van Landskouter lieten het hier niet bij!

Duitse soldaten ter hoogte van de huidige Aalmoezenijestraat in Landskouter. Foto uit: Jacques De Vos en Lucien De Smet, Oosterzele tijdens de wereldoorlogen: een bevolking onder het oorlogsgeweld (Oosterzele: Gemeentebestuur Oosterzele, 2002)

Het verzet bestond in verschillende vormen, gaande van het verspreiden van sluikpers tot het onderdak bieden aan voortvluchtigen tot het opnemen van de wapens tegen de bezetter. Doorheen de oorlog ontstonden heel wat verzetsgroeperingen met verschillende politieke en ideologische achtergronden. Een van deze groeperingen, namelijk het Geheim Leger, had een kleine afdeling in Landskouter.

Het is belangrijk mee te geven dat heel wat verzetsstrijders tot het eind van de oorlog niet wisten tot welke verzetsorganisaties ze behoorden en bijgevolg niet altijd de ideologische of politieke achtergrond van de organisatie deelden.

insigne van het Geheim Leger

Het Geheim Leger was de grootste gewapende verzetsorganisatie en kende haar oorsprong al tijdens het prille begin van de oorlog. Deze organisatie is binnen het militaire milieu ontstaan na de overgave van het Belgische leger. Een deel van de Belgische soldaten was niet tevreden met de capitulatie en wou clandestien de strijd verder zetten. Dit leidde er toe dat het Geheim Leger een sterke hiërarchische structuur en organisatie kreeg. Daarom is het belangrijk om eerst de plaats van de kleine verzetsgroep van het Geheim Leger in Landskouter te situeren binnen het grotere geheel. Het Geheim Leger had het Belgische grondgebied opgedeeld in vijf zones, waarvan Zone III bestond uit Oost- en West-Vlaanderen. Deze zone was op haar beurt opgedeeld in tien sectoren, waarvan een sector Gent was. Vervolgens werd deze sector onderverdeeld in drie ‘schuiloorden’: L’Eider (De Eend), La Sarcelle en Le Héron (De Reiger). Het laatst genoemde schuiloord werd opgedeeld in een aantal secties, waaronder Sectie Bottelare. Deze sectie bestond uit een aantal groepen, waaronder drie in Groot-Oosterzele: Oosterzele, Balegem en Landskouter.

Dit is deel 1 van een overzicht van de verzetsactiviteiten van een aantal Landskouternaars in Het Geheim Leger. Het kadert binnen een breder onderzoek dat ik gedaan heb voor mijn thesis in 2018-2019. Hierin werd het Geheim Leger en haar netwerken in geheel Groot-Oosterzele bestudeerd. Indien u als lezer interesse heeft, dan kan u deze gratis lezen via lib.ugent.be, waar u als zoekterm ‘Groot-Oosterzele’ kan ingeven. Het is vanzelfsprekend dat er nog heel wat te onderzoeken valt! Daarom mag u altijd nog informatie, foto’s, video’s, … doorsturen naar vermeire.emmanuel@gmail.com.

Share Button

De bunkers van Landskouter

Tussen de twee wereldoorlogen werd er in Europa naarstig gebouwd aan verdedigingslinies, alsof men voelde dat er nog een grote oorlog zou komen. Een voorbeeld daarvan is de Maginotlinie, waar Frankrijk haar noordelijke en oostelijke grens zwaar verstevigde. Ook in België werden verdedigingslijnen gebouwd, bvb. van Antwerpen langs de Schelde richting Gent en verder tot aan de kust in Nieuwpoort. De bedoeling was om, zoals in de eerste wereldoorlog, de vijand op te houden om zo het leger de tijd te geven zich te organiseren.

Om te vermijden dat de verdedigingslinie langs de Schelde de stad Gent in tweeën zou splitsen, besliste men om onder Gent een “bruggenhoofd” te bouwen. Vanaf Kwatrecht (aan de Schelde) liep er een halve cirkel onder Gent; een gordel van bunkers die loopt over twintig verschillende gemeentes, namelijk Kwatrecht, Melle, Gijzenzele, Gontrode, Oosterzele, Scheldewindeke, Landskouter, Moortsele, Lemberge, Bottelare, Munte, Baaigem, Vurste, Schelderode, Melsen, Gavere, Semmerzake, Eke, Nazareth en Astene. De gordel verbond de Schelde te Kwatrecht met de Schelde te Semmerzake, om dan verder te lopen van de Schelde te Eke tot aan de Leie te Astene. De volledige bouw moet afgewerkt geweest zijn eind 1936, begin 1937.

De bunkergordel onder Gent. De stippels vertegenwoordigen bunkers (foto via bunkergordel.be)

De bunkergordel onder Gent. De stippen vertegenwoordigen bunkers (foto via bunkergordel.be)

In Kwatrecht en Gijzenzele werd zwaar slag geleverd tijdens de 18-daagse veldtocht, toen het Duitse leger in mei 1940 België binnenviel. In Gijzenzele wordt dit nog jaarlijks herdacht op 11 november, zo ook dit jaar met een bezinningsmoment om 10u aan de Sint-Bavokerk. Die kerk zal in de toekomst trouwens gebruikt worden als museum voor deze gebeurtenissen.

B

Zicht op Landskouter met linksonder op de foto bunker B36, dat aan de rand van een bosje ligt

In Landskouter staan nog drie bunkers die deel uitmaken van het bruggenhoofd Gent. Landskouter is gelegen op de achterlinie van het bruggenhoofd. Er staan 2 kleine eenkamers-mitrailleurbunkers (B37 langs de Stuivenberg en B38 op het kruispunt van de Aalmoezenijestraat en Geraardsbergsesteenweg) en één zwaardere tweekamers-mitrailleurbunker met een koepel. Vermoedelijk diende deze als een soort van commandopost op de achterlinie. Deze bunker heeft nummer B36 en ligt tussen de Rooberg en Hoek Ter Hulst. Gedetailleerde informatie over de Landskouterse bunkers vindt u op bunkergordel.be/6-8-Bunkers%20op%20Landskouter.htm

De blauwe stippen duiden de drie bunkers aan op deze foto van Google Earth (uit bunkergordel.be)

De blauwe stippen duiden de drie bunkers aan op deze foto van Google Earth (uit bunkergordel.be)

Deze en meer informatie is terug te vinden op de website bunkergordel.be van Luc Van de Sijpe.

Share Button