De Landskouterse verzetskern van het Geheim Leger ’40-’44 (deel 1)

Op 22 mei 1940 trokken een aantal Duitse regimenten via de Aalmoezenijestraat richting Vurste om daar te strijd verder te zetten. De slag om Gijzenzele was net gestreden en het was een kwestie van tijd voor het Belgische leger de wapens neerlegde. Na de capitulatie op 28 mei kwam België definitief onder Duits militair bestuur te staan en begon een lange bezettingsperiode. Een klein deel van de Belgische bevolking accepteerde dit echter niet en wou de Duitse bezetter tegenwerken: het verzet was geboren. Ook sommige inwoners van Landskouter lieten het hier niet bij!

Duitse soldaten ter hoogte van de huidige Aalmoezenijestraat in Landskouter. Foto uit: Jacques De Vos en Lucien De Smet, Oosterzele tijdens de wereldoorlogen: een bevolking onder het oorlogsgeweld (Oosterzele: Gemeentebestuur Oosterzele, 2002)

Het verzet bestond in verschillende vormen, gaande van het verspreiden van sluikpers tot het onderdak bieden aan voortvluchtigen tot het opnemen van de wapens tegen de bezetter. Doorheen de oorlog ontstonden heel wat verzetsgroeperingen met verschillende politieke en ideologische achtergronden. Een van deze groeperingen, namelijk het Geheim Leger, had een kleine afdeling in Landskouter.

Het is belangrijk mee te geven dat heel wat verzetsstrijders tot het eind van de oorlog niet wisten tot welke verzetsorganisaties ze behoorden en bijgevolg niet altijd de ideologische of politieke achtergrond van de organisatie deelden.

insigne van het Geheim Leger

Het Geheim Leger was de grootste gewapende verzetsorganisatie en kende haar oorsprong al tijdens het prille begin van de oorlog. Deze organisatie is binnen het militaire milieu ontstaan na de overgave van het Belgische leger. Een deel van de Belgische soldaten was niet tevreden met de capitulatie en wou clandestien de strijd verder zetten. Dit leidde er toe dat het Geheim Leger een sterke hiërarchische structuur en organisatie kreeg. Daarom is het belangrijk om eerst de plaats van de kleine verzetsgroep van het Geheim Leger in Landskouter te situeren binnen het grotere geheel. Het Geheim Leger had het Belgische grondgebied opgedeeld in vijf zones, waarvan Zone III bestond uit Oost- en West-Vlaanderen. Deze zone was op haar beurt opgedeeld in tien sectoren, waarvan een sector Gent was. Vervolgens werd deze sector onderverdeeld in drie ‘schuiloorden’: L’Eider (De Eend), La Sarcelle en Le Héron (De Reiger). Het laatst genoemde schuiloord werd opgedeeld in een aantal secties, waaronder Sectie Bottelare. Deze sectie bestond uit een aantal groepen, waaronder drie in Groot-Oosterzele: Oosterzele, Balegem en Landskouter.

Dit is deel 1 van een overzicht van de verzetsactiviteiten van een aantal Landskouternaars in Het Geheim Leger. Het kadert binnen een breder onderzoek dat ik gedaan heb voor mijn thesis in 2018-2019. Hierin werd het Geheim Leger en haar netwerken in geheel Groot-Oosterzele bestudeerd. Indien u als lezer interesse heeft, dan kan u deze gratis lezen via lib.ugent.be, waar u als zoekterm ‘Groot-Oosterzele’ kan ingeven. Het is vanzelfsprekend dat er nog heel wat te onderzoeken valt! Daarom mag u altijd nog informatie, foto’s, video’s, … doorsturen naar vermeire.emmanuel@gmail.com.

Share Button

100 jaar vliegveld van Gontrode – WO I site geopend

In 1915 verrees in Gontrode een reusachtige luchtschipbasis, gebouwd door de Duitse bezetter. Het ging om de bouw van een gigantische hal als schuilplaats voor zeppelins. De hal was zo groot dat ze vandaag het grootste gebouw van Oost-Vlaanderen zou zijn. Om de zeppelins naar buiten te trekken waren maar liefst een paar honderd man nodig. Zeppelins stegen op in Gontrode om Londen te bombarderen. Later stegen vanaf de basis ook Gotha IV-vliegtuigen op.

De zeppelin LZ37 speelde een grote rol. De zeppelin, onderweg om Londen te bombarderen, kreeg onderweg technische problemen. Hij zette koers naar de luchtschipbasis in Gontrode maar nog voor hij zijn doel kon bereiken, haalde piloot Warneford de zeppelin neer boven Sint-Amandsberg, Gent, waar hij te pletter stortte.

De gemeente Melle en erfgoedcel Viersprong brengen dit verhaal, een eeuw later, terug tot leven. Het voormalige vliegveld werd omgebouwd tot een toeristische site in een groen kader dat waardevol cultureel erfgoed terug op de kaart zet.

Stille getuigen

Op het uitgestrekte terrein van de Lembergse kouter blijven vandaag slechts twee bunkers over. Ze zijn stille getuigen van de ooit imposante aanwezigheid van de Duitse bezetter. De site werd op zondag 7 juni geopened door Frank De Vis, schepen van cultuur Melle; dhr. Bertrand Vrijens, voorzitter erfgoedcel Viersprong; en mevrouw Griet François, echtgenote van gouverneur Jan Briers en meter van het project. Dat project kwam mede tot stand met ELFPO-steun, het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling.

opening van de herdenkingssite - 100 jaar vliegveld van Gontrode

opening van de herdenkingssite – 100 jaar vliegveld van Gontrode

De WO I-bunker is gerestaureerd en op het dak van de bunker vertelt een panoramatafel het verhaal van het vliegveld. Tekst- en beeldmateriaal en een plattegrond tonen de omvang van de site. Via het scannen van een QR-code kan je je met je smartphone of tablet op hetvliegveldvangontrode.be verdiepen in het uitgebreidere verhaal.

De site staat garant voor een totaalbeleving: het groene landschap, de herwaardering van merkwaardig cultureel erfgoed en het vergeten verhaal van het vliegveld vloeien naadloos in elkaar over.

Te voet met de fiets of met de bus

Het vliegveld op eigen houtje bezoeken? De site fungeert als rustplaats op nieuw ontwikkelde fietslussen en een wandellus rond het vliegveld. De fietslus Sint-Amandsberg – Westerbegraafplaats – Sint-Amandsberg (16 km) voert je langs plaatsen waar de crash van de zeppelin LZ37 nog tastbaar aanwezig is. De fietslus Gontrode – Sint-Amandsberg – Gontrode (31 km) brengt het verhaal van het vliegveld en de zeppelins terug tot leven. Onderweg stop je bij markante plaatsen die een rol speelden tijdens de Groote Oorlog. De twee lussen kan je afzonderlijk of samen afleggen.

De wandelroute start aan het station van Gontrode en loopt rond het voormalige vliegveld. Zo krijg je vanuit elke hoek een spectaculair uitzicht over de bunkersite.

Je kan de kaarten downloaden op hetvliegveldvangontrode.be of gratis ophalen in de bibliotheken, gemeentebesturen, sportdiensten, culturele centra en toeristische infopunten van Destelbergen, Lochristi, Melle, Merelbeke, Oosterzele en Sint-Lievens-Houtem. De kaarten zijn ook te verkrijgen in de horecazaken van Melle. In het B&B Landhuis Ter Velt (Melle), La clé du sud (Merelbeke), Le jardin d’Hélène (Merelbeke), B&B a place to be (Gent) en hotel Lepelbed (Melle) ontvangen gasten bovendien gratis tickets voor het STAM, Gent.

Trek je er liever in groep op uit? De gemeente Wetteren nam de site op in een fiets- en busroute. De busroute gaat langs Melle, Sint-Amandsberg en Wetteren en stopt ook aan het vliegveld van Gontrode. De fietsroute is ongeveer 20km lang en gaat van Kwatrecht tot Melle. Alle info en het reservatieformulier vind je op de website van de gemeente Wetteren.

Het volledige verhaal op hetvliegveldvangontrode.be

De nieuwe website www.hetvliegveldvangontrode.be vertelt via 35 beelden het uitgebreide verhaal van het vliegveld. De QR-codes op de panoramatafel en fiets- en wandelkaarten brengen je naar de website. Je leest er meer over de luchtvaartgeschiedenis, de inrichting van het vliegveld en de gigantische hal, de LZ37, piloot Warneford en andere gebeurtenissen en figuren die een belangrijke rol speelden.

Zeppelin verlaat hangar

Zeppelin wordt in hangar geloodsd (Collectie Imperial War Museum, via erfgoedbanklandvanrode.be)

Gratis iPads te huur

Heb je geen smartphone of tablet dan kan je gratis een iPad mini huren om tijdens je tocht www.hetvliegveldvangontrode.be te bezoeken en het volledige verhaal te ontdekken. En dit helemaal gratis!

In de maanden juni, juli en augustus kan je terecht bij de dienst toerisme van de gemeente Wetteren en dit 7 op 7 tijdens de openingsuren van het toeristisch infopunt. De andere maanden kan je de iPads ontlenen bij de gemeente Melle.

Authentieke WO I-fotos op de Erfgoedbank

De beeldbank erfgoedbanklandvanrode.be toont alle verzamelde beeldmateriaal over de luchtvaartgeschiedenis, zeppelins en de impact van de Groote Oorlog op Melle.

Snuister door de collectie via de trefwoorden ‘Eerste Wereldoorlog’, ‘zeppelin’ of ‘vliegveld’ of bekijk de thematisch e-expo’s over de Groote Oorlog in Kwatrecht en Melle, het vliegveld van Gontrode, zeppelins tijdens de Eerste Wereldoorlog of de LZ37 en de crash boven Sint-Amandsberg.

Share Button